COMPOSITIE IN HET AQUARIUM ....................Door: Joop Aret
Compositie....het 'samenspel' van de diverse 'fases' bij de inrichting van een aquarium, zoals de plaatsbepaling van tastbare zaken als planten, stenen, terrassen en technische hulpmiddelen. Verder is het creëren van contrasten een belangrijke fase bij het bereiken van de gewenste compositie. Ook de keuze van het visbestand maakt deel uit van de totale compositie........
Waarom is de compositie in een aquarium belangrijk? Als je veel aquaria hebt gezien, in dierentuinen, bij liefhebbers thuis, of tijdens een tentoonstelligsbezoek, dan begrijp je onmiddellijk het waarom van deze vraag.......Aquaria, waaraan weinig of geen aandacht is besteed aan de compositie, geven een onrustig totaal beeld en dat wordt extra versterkt door warrig, onrustig door elkaar heen zwemmende vissen, die zich ook nog 's niet op hun gemak voelen. Word je oog daarentegen getrokken door een rustgevend, evenwichtig en mooi ingericht aquarium, dan kun je bijna zeker stellen dat er ruimschoots aandacht is besteed aan de compositie..... En dat is immers wat we nastreven: een aquarium dat rust uitstraalt, een lust voor het oog....willen we dat niet allemaal ?
De basis is de bodem
Uitgaande van een 'leeg' aquarium, maak je bij voorkeur een grove schets. Je kunt dan de terrassen, als je die wilt, alvast intekenen met het doel het creëren van hoogteverschillen en suggestieve diepte. Met dat laatste bedoel ik dat het aquarium dieper lijkt dan het in werkelijkheid is! Geef op de schets aan waar je gebieden hoger wilt. Door gebruik te maken van terrassen vergroot je de compositiemogelijkheden. Er zijn natuurlijk aquariumliefhebbers die beslist niet met terrassen willen werken. Een goed recht uiteraard. Toch ligt een schets ook dan aan de basis.
Schets plantengroepen
Afhankelijk van de grootte van het aquarium bepaal je het aantal plantensoorten, waarbij je al snel zult merken dat teveel niet goed is. Forse groepen geven een rustiger aanblik. Schets de 'hoge' soorten niet per definitie achterin, dit zie je maar al te vaak, maar probeer speelsheid te betrachten. Een evenwichtige verdeling over het gehele aquarium is belangrijk. Vaak zie je een gedeelte van 'n aquarium massaal beplant, terwijl een ander gedeelte vrijwel onbenut lijkt.....en dat is zonde, toch ? Als je met terrassen werkt kun je lagere soorten best wel naar de achterwand schetsen, ook van belang voor de suggestieve dieptewerking. Als je aquarium voorzien is, of wordt, van zijwanden, geeft beplanting tegen die zijwanden een bepaalde evenwichtigheid. Hiervoor kunnen ook hoge plantensoorten gekozen worden.
Na de schets de realiteit
Op papier ziet de inrichting er goed uit: a: de verdeling is goed (evenwichtigheid); b: de dieptewerking is aanwezig......kortom, de compositie is theoretisch voor 'de bakker'! Nu naar de winkel of je vereniging.....Kijken wat er 'hoog' te koop is of niet, maar wel hoog wordt. Datzelfde voor de lage soorten; wat blijft laag of wat kun je ongestraft laag houden door periodiek in te korten (toppen)? Met eigen kennis en advies van winkelier of verenigingsmensen kom je 'n heel eind ! Maar nu komt het volgende facet van de compositie om de hoek kijken: contrast !
Contrasterende plantensoorten
Een goed contrast bereik je door plantensoorten met van elkaar afwijkende bladvormen te kiezen en plantensoorten met dezelfde kleur niet tegen elkaar te poten. Basisbegrippen zijn dus: bladvorm en kleur ! Goed, aan alles gedacht moet het een peulenschilletje zijn om het aquarium in te richten zoals je dat op papier hebt bedacht. De praktijk zorgt er echter meestal voor dat er nog een en ander aan de inrichting gesleuteld moet worden. Dat is niet erg, dat geldt voor alles: een architect moet bouwtekeningen soms ook aanpassen en een auto wordt ook niet gebouwd volgens de eerste schets.
Contrasterende vissoorten
De levende have vormt een wezenlijk onderdeel van de compositie; Een evenwichtig en goed gekozen visbestand is niet alleen prettiger om naar te kijken, ook de dieren voelen zich er beter bij. De compositie in een aquarium omvat het totale aquarium, dus alle waterlagen.....Een juiste selectie van bovenzwemmers, vrijzwemmers en bodembewoners voorziet daarin. Kies je dan bijvoorbeeld voor drie schooltjes vrijzemmers, zorg dan dat er vorm-en kleurverschil aanwezig is.
Onzichtbare hulpmiddelen
Een vaak onderschat facet van de compositie in z'n totaliteit is de lokatie van noodzakelijke hulpmiddelen zoals filterslangen, verwarmingselementen, thermometers, et cetera! Dit soort zaken verstoort het totaal beeld van een aquarium enorm, maar in een goede compositie zullen deze meestal onzichtbaar zijn, bijvoorbeeld achter een plantengroep.
Inrichting voltooid
We hebben, als het ware een aquarium 'gecomponeerd' en, zoals een componist of architect z'n resultaat beluistert en bekijkt, zal de aquariaan zijn compositie op een afstandje bekijken en beoordelen. De componist verandert een noot, voegt wat toe en de architect zal een corrigerend stufje en potlood hanteren. De aquariaan zal na beoordeling van zijn compositie ook enkele aanpassingen verrichten, een steen verleggen, een plantengroepje verplaatsen of een solitaire-alleenstaande- plant plaatsen, bijvoorbeeld als contrastering tussen andere soorten.
Foto's ter illustratie
In het tropisch zeewateraquarium zullen doktersvissen voor een fascinerend contrast zorgen..........
de diepblauwe kleur van de Picasso doktersvis en de overheersende gele kleur van de Gele zeilvis.
Beide vissen bereiken in het aquarium maximaal tien centimeter.
Ook overheersend van kleur, en daarmee voor een sterk contrast zorgende, zijn de overbekende platy's.....
Maar, zoals eerder gezegd, voorkom overheersing, aangezien dat het rustgevende karakter van het zoetwateraquarium aantast, zoals uit het plaatje duidelijk blijkt.
Alles dus te maken met de compositie en dus de keuze van de dieren.
Creëren van contrast door de juiste plantenkeuze; zoals op de foto hierboven Ammania, Cabomba en op de voorgrond het Slaplantje. Ook de keuze van de vrijzwemmers, zoals hier de Keizertetra en Neontetra, contrasterend in grootte en kleur.
Lagere dieren in een zeewateraquarium......composite die je niet altijd in de hand hebt.
De Congozalm (foto rechtsboven) is een scholenvis en heeft een groot aquarium nodig. Contrast wordt gecreëerd door bijvoorbeeld een schooltje Roodoogzalmen (foto linksboven). Beide soorten zijn vrijzwemmers en passen uitstekend in de compositie van een groot aquarium.
De Bijlzalm is bij uitstek geschikt om als bovenste waterlaagbewoner het aquarium te bevolken. Door zijn aparte vorm gemakkelijk van andere 'bovenzwemmers' te onderscheiden.
Op de foto hieronder een goed voorbeeld van contrast................zowel in kleur als in bladvorm.
(webpagina Aquarium-en vijververeniging De Paradijsvis) >homepage Joop Aret